İtlərin dözə bilmədiyi 10 səs

İtlər bəzən sahiblərinin yanında sakitcə dincələrkən qəfil eşitdikləri səsdən qorxaraq çarpayının altında gizlənirlər. İnsanların əhəmiyyət vermədiyi adi məişət səsləri belə heyvanlarda güclü qorxu və stress yarada bilər.

Loading.az xəbər verir ki, itlərin davranışları ilə bağlı araşdırmalar həm yüksək və gözlənilməz səslərin, həm də gündəlik məişət səs-küyünün heyvanlarda mənfi reaksiyalara səbəb ola biləcəyini göstərir. Mütəxəssislərin fikrincə, itin reaksiyası onun xarakterindən, əvvəlki təcrübəsindən, yaşından və narahatlıq səviyyəsindən asılıdır.

Göy gurultusu

Göy gurultusu itlərdə qorxu yaradan ən geniş yayılmış səslərdən biridir. Qəfil gurultu ildırım çaxması, atmosfer təzyiqinin dəyişməsi və güclü küləklə müşayiət olunur. Buna görə bəzi itlər fırtına başlamazdan əvvəl belə narahatlıq hiss edə bilirlər. Belə vəziyyətlərdə it titrəyə, sürətlə nəfəs ala, zingildəyə və ya gizlənməyə çalışa bilər. Heyvana kömək etmək üçün pəncərələrdən uzaqda sakit yer hazırlamaq, pərdələri bağlamaq və ehtiyac duyduğu halda yanında olmaq tövsiyə edilir.

Atəşfəşanlıq və fişənglər

Pirotexniki vasitələrin partlayış səsləri yüksək və gözlənilməz olduğuna görə itlər üçün xüsusilə qorxuludur. Bayramlarda atəşfəşanlıq zamanı bəzi itlər gizlənir, hürür, titrəyir və hətta evdən qaçmağa çalışırlar. Belə günlərdə iti əvvəlcədən gəzdirmək, küçədə nəzarətsiz buraxmamaq və boyunluğundakı əlaqə məlumatlarının düzgün olduğuna əmin olmaq vacibdir.

Tozsoranın səsi

İnsanlar üçün adi məişət cihazı olan tozsoran itlərdə ciddi narahatlıq yarada bilər. Onun davamlı uğultusu, titrəyişi və otaqda hərəkət etməsi heyvanı qorxuda bilər. Bəzi itlər tozsorana hürərək hücum etməyə çalışır, digərləri isə başqa otağa qaçırlar. Əgər itiniz tozsorandan qorxursa, təmizlik zamanı onun başqa otaqda qalmasına şərait yaradın. Heyvanı cihaza tədricən öyrəşdirmək də mümkündür.

Qapı zəngi

Qapı zənginin qəfil və yüksək səsi itlərdə ani reaksiya yaradır. Heyvan bu səsi ərazisinə yad birinin gəlməsi kimi qəbul edə bilər. Nəticədə it hürməyə başlayır, qapıya qaçır və ya narahat şəkildə evdə gəzir. Bu reaksiyanı azaltmaq üçün iti qapı zənginə sakit münasibət göstərməyə öyrətmək, düzgün davranışını mükafatlandırmaq və mümkündürsə, zəngin səsini azaltmaq məsləhətdir.

Təcili yardım və polis maşınlarının sirenləri

Təcili yardım və polis avtomobillərinin sirenləri yüksək, kəskin və dəyişən tezlikli səslər çıxarır. Bəzi itlər bu səslərə hürərək və ya ulayaraq reaksiya verir, digərləri isə qulaqlarını geri çəkərək uzaqlaşmağa çalışırlar. Bu davranış həmişə heyvanın ağrı hiss etməsi demək deyil. Lakin it güclü qorxu keçirirsə, pəncərələri bağlamaq və ya onu səs mənbəyindən uzaqlaşdırmaq faydalıdır.

Motosiklet və güclü mühərrik səsləri

Motosikletlərin, yük maşınlarının, avtobusların və bağ texnikasının gurultusu itləri narahat edə bilər. Xüsusilə qəfil yaxınlaşan və sürətlə hərəkət edən nəqliyyat vasitələri heyvanlarda qorxu yaradır. Gəzinti zamanı qorxan it qayışı dartaraq qaçmağa çalışa bilər. Belə vəziyyətdə heyvanı zorla səs mənbəyinə yaxınlaşdırmaq olmaz.

Qəfil çırpılma və zərbə səsləri

Ağır əşyanın yerə düşməsi, qapının bərk çırpılması, qab-qacağın sınması və metal əşyaların toqquşması itləri qorxuda bilər. Belə səslərdən sonra it yerində donub qala, quyruğunu qısaraq gizlənməyə çalışa bilər. Əgər bu hallar tez-tez təkrarlanarsa, heyvanda müəyyən vəziyyətlərə qarşı davamlı qorxu formalaşa bilər. İtin yanında bilərəkdən yüksək səslər çıxarmaqdan çəkinmək və qorxduğu zaman onu danlamamaq tövsiyə olunur.

Mikrodalğalı soba, taymer və zəngli saat səsləri

Elektron cihazların qısa siqnalları insanlara əhəmiyyətsiz görünsə də, itlər üçün ciddi qıcıqlandırıcı ola bilər. Mikrodalğalı sobanın xəbərdarlıq səsi, zəngli saat, telefon bildirişləri və tüstü detektorlarının siqnalları bəzi itlərdə narahatlıq yaradır. Xüsusilə təkrarlanan kəskin səslər heyvanı qorxuda bilər. Əgər müəyyən siqnal itinizi narahat edirsə, onun səsini azaltmaq və ya bildiriş melodiyasını dəyişmək mümkündür. Lakin yanğın xəbərdarlığı kimi mühüm təhlükəsizlik siqnallarını söndürmək olmaz.

Yüksək səslə danışmaq və qışqırmaq

İtlər insanların davranış və emosional vəziyyətindəki dəyişikliklərə həssas reaksiya verirlər. Qəfil qışqırıq, yüksək səslə mübahisə və uşaqların çığırtısı heyvanda qorxu yarada bilər. Bəzi itlər belə vəziyyətlərdə hürür, digərləri gizlənir və ya sahibinin yanında özünü təhlükəsiz hiss etməyə çalışır. Uşaqlara itin yanında qışqırmamağı və onu qorxudaraq reaksiyasını yoxlamamağı izah etmək vacibdir.

Digər itlərin hürməsi və ulaması

Başqa itlərin çıxardığı səslər də ev heyvanınızda güclü reaksiya yarada bilər. Qapının arxasından və ya qonşu həyətdən hürmə eşidən it cavab olaraq hürməyə, otaqda qaçmağa və narahat olmağa başlaya bilər. Bəzən bu, təhlükə siqnalı kimi qəbul edilir. Digər hallarda isə it sadəcə tanış ünsiyyət formasına cavab verir. Belə vəziyyətlərdə pərdələri bağlamaq, zəif fon səsi yaratmaq və heyvanın sakit davranışını mükafatlandırmaq kömək edə bilər.

İtin səsdən qorxduğunu necə başa düşmək olar?

Hər səsə reaksiya vermək güclü qorxu demək deyil. Məsələn, it qapı zənginə maraq və ya ayıqlıq səbəbindən də hürə bilər.

Lakin aşağıdakı əlamətlər stressdən xəbər verə bilər:
- Titrəmə, sürətli nəfəsalma və həddindən artıq ağız suyu ifrazı;
- Qulaqların geri çəkilməsi, quyruğun qısılması və bədənin gərgin vəziyyətdə olması;
- Gizlənmək, qaçmaq və ya sahibinin yanında sığınacaq axtarmaq;
- Narahat şəkildə gəzmək, zingildəmək və fasiləsiz hürmək;
- Yeməkdən imtina etmək və səs dayandıqdan sonra belə sakitləşə bilməmək.
Əgər itin qorxusu getdikcə artırsa, heyvan uzun müddət sakitləşə bilmirsə və ya əvvəllər reaksiya vermədiyi səslərdən qəfil qorxmağa başlayırsa, baytar həkimə müraciət etmək lazımdır.

Yüksək səslərdən qorxan iti necə sakitləşdirmək olar?

Mütəxəssislər ilk növbədə heyvanı qorxduğu səs mənbəyinə yaxınlaşmağa məcbur etməməyi tövsiyə edirlər. İti hürdüyünə, titrədiyinə və ya gizləndiyinə görə cəzalandırmaq onun narahatlığını daha da artıra bilər. Heyvan üçün təhlükəsiz və sakit yer hazırlamaq, pəncərələri bağlamaq, zəif musiqi səsləndirmək və ehtiyac duyduğu halda yanında olmaq faydalıdır. İti müəyyən səslərə tədricən öyrəşdirmək üçün həmin səslərin yazılarından çox aşağı səs səviyyəsində istifadə etmək olar. Bu məşqləri sevdiyi yemək və ya oyunla əlaqələndirmək mümkündür. Səsin səviyyəsi yalnız it tam sakit qaldıqda artırılmalıdır. Heyvan qorxu əlamətləri göstərirsə, məşqi dayandırmaq lazımdır. Güclü səs fobiyası zamanı isə baytar həkimlə məsləhətləşərək uyğun davranış korreksiyası və müalicə üsulları seçilməlidir.